Ege Bal─▒klar─▒
Close

Not a member yet? Register now and get started.

lock and key

Sign in to your account.

Account Login

Forgot your password?

Ege Bal─▒klar─▒

Ege Denizlerinde Bulunan Bal─▒k T├╝rleri

BARBUNYA (Mullus barbatus)
S─▒cak ve ─▒l─▒k denizlerin
kumlu, ├žamurlu sahillerinde 300 m.’ye varan derinliklerinde s├╝r├╝ler
halinde ya┼čar. 12-15 cm.’den en ├žok 40 cm. kadar b├╝y├╝r. Suyun ─▒s─▒
┼čartlar─▒nda derinlerden sahile mevsimsel g├Â├žler yapar. 10 y─▒l
ya┼čayabilir. Nisan-Haziran aras─▒ 15-100.000 yumurta d├Âker. Etinin
lezzeti ve bol avan─▒lmasiyla ekonomik de─čeri y├╝ksektir.
ÇIPURA (Spanis aurata)
Ege ve Akdenizin bu naml─▒
bal─▒─č─▒ Marmarada seyrek bulunur. Ortalama 25-35 cm. boy ve 0.5-3 kg.
a─č─▒rl─▒kda, en├žok 60 cm. ve 6 kg.’da olabilir. Et├žil bir bal─▒kt─▒r.
Kuvvetli ├ženesiyle k├╝├ž├╝k kabuklular─▒, bal─▒klar─▒ ve di─čer hayvanlar─▒
kolayca yer. Yaz devresinde s─▒─člarda, k─▒┼č aylar─▒nda da 35-40 m.
derinliklerde ya┼čar. ─░ki ya┼č ├╝st├╝ndekiler daha da derinlere iner.
├ťremeleri Ekim-Aral─▒k aylar─▒nda olur. 100-150.000 yumurta d├Âker. Eti ├žok
lezzetlidir. Ayr─▒ca ├╝retim k├╝lt├╝r├╝ne uygunlu─ču nedeniyle ekonomik
de─čeri ├žok y├╝ksektir. Ege ve Akdenizde dalyanlarda yeti┼čtirilerek
pazarlan─▒r.
FANGRI MERCAN (Sparus pagrus)
Bir Mercan t├╝r├╝d├╝r ve
Tran├ža ile b├╝y├╝k benzerlik g├Âsterir. Ortalama 25-35, en├žok 80 cm. boyda
s─▒cak denizlerde, g├╝ney Ege ve Akdenizde yayg─▒n bulunan kabuklular,
yumu┼čak├žalar ve k├╝├ž├╝k bal─▒klarla beslenen et├žil bir bal─▒kt─▒r. Ta┼čl─▒k ve
kayal─▒klar─▒n ma─čaral─▒ oyuklar─▒nda ya┼čar. ├ťremesi bahardan a─čustosa kadar
s├╝rer. Mercan ailesi i├žinde eti en lezzetli olanlardand─▒r, ancak seyrek
bulundu─ču i├žin ekonomik de─čeri b├Âlgeseldir.
ISPARI ISPAROZ (Diplodus anni├╝aris)
B├╝t├╝n denizlerimizin s─▒cak
ve ─▒l─▒k sahil b├Âlgelerinde ya┼čayan bir Karag├Âz t├╝r├╝d├╝r. 16-20 cm.’e
b├╝y├╝yebilir. Deniz kurtlan, karides, yosunlar ve bal─▒k yavrular─▒yla
beslenir. G├Â├žer bal─▒klardand─▒r. ─░lkbahardan yaz sonuna kadar ├╝remelerini
s├╝rd├╝r├╝r. Eti beyaz, ya─čl─▒ ve lezzetlidir.
ISKORPIT (Scorpaena porcus)
Ya┼čam─▒ ayn─▒ aileden olan
Lipsoz’un ayn─▒d─▒r. Farklar─▒ ─░skorpitin Lipsoz’a g├Âre daha k├╝├ž├╝k olmas─▒
(ortalama 20-30 cm.) ve renginin koyulu─čudur. ─░skorpit’in de dikenleri
Lipsoz gibi ├žok zehirlidir. Bu nedenle yakaland─▒─č─▒nda dikkat
edilmelidir. Eti lezzetli ve ├žok yararl─▒d─▒r.
KALKAN (Psetta maxima)
Bir dip bal─▒─č─▒ olan Kalkan
Karadeniz’in en tan─▒nm─▒┼č bal─▒klar─▒ndand─▒r. Bo─čazlar, Marmara, Ege ve
Akdeniz’de seyrek rastlan─▒r. Gezici bal─▒k de─čildir. B├╝t├╝n hayat─▒ dipte
yatmakla ge├žer. Bat─▒ Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Simal Denizinde Kalkanin
diger t├╝rleri yasamaktadir. 25-30 yillik ├Âmr├╝ olan Kalkan Bal─▒─č─▒ 1 m.
boya eri┼čebilir. Sahillerde 5-10 m.’den ba┼člayarak 300-400 m.
derinliklere inebilir. Et├žil ve fazlas─▒yla obur bir bal─▒kd─▒r. Erkekleri
5-6, di┼čileri ise 6-7 ya┼člar─▒nda olgunla┼č─▒p ├╝remeye ge├žebilir. ├ťremeleri
10┬░-15┬░C sularda Nisan’dan Haziran’a kadar s├╝rer. Milyonlarca yumurta
vermesi yan─▒nda etinin lezzeti ve verimlili─či ile ekonomik de─čeri ├žok
y├╝ksektir.
KARAG├ľZ (Diplodus vulgaris)
B├╝t├╝n denizlerimizde,
├žo─čunlukla Marmara ve Ege’de ─▒l─▒man sular─▒n kayal─▒klar─▒nda ya┼čayan, bol
bulunan ve sevilen yerli bal─▒klar─▒m─▒zdand─▒r. S├╝r├╝ler halinde ya┼čar.
Sular─▒n i┼či ┼čartlar─▒na g├Âre bahar aylar─▒ndan A─čustosa kadar ├╝reme yapar.
├çesitli t├╝rleri sular─▒m─▒zda ya┼čar. Kuyru─ču lekeli ve ├žizgili olan─▒
Isparoz/ispari olarak tan─▒n─▒r. Lezzetli eti ve bol avlan─▒lmas─▒yla
ekonomik de─čeri y├╝ksek bir bal─▒kt─▒r.
KIRMA MERCAN (Pagellus aceme)
Mercan ailesindendir. 0-400
m. bazende 700 m. derinliklere inebilmektedir. Ya┼čam ├ževresi ta┼čl─▒k,
kayal─▒k ve dibe yak─▒n yerlerdir. Boylar─▒ 35-40 cm.’ye ula┼čabilir. Eti
beyaz, gevrek, ve lezzetlidir. Marmara, ├çanakkale Bo─čaz─▒ ve Ege’de bolca
bulunur. Ekonomik degeri y├╝ksektir. Denizlerdeki ─▒s─▒ya g├Âre ilkbahardan
ba┼člayarak A─čustos’a kadar ├╝remeleri s├╝rer. Et├žil bal─▒k olan Mercanlar
├žesitli k├╝├ž├╝k bal─▒klar, kabuklular ve omurgas─▒zlarla beslenir.
KOLYOZ (Scomber japonicus )
B├╝t├╝n denizlerimizde
bulunmakla beraber daha ├žok Marmara bal─▒─č─▒ say─▒l─▒r. Uskumruya ├žok benzer
fakat ayr─▒ bir t├╝rd├╝r. B├╝y├╝k okyanusta da s├╝r├╝ler halinde ya┼čar. K├╝├ž├╝k
bal─▒klar, yavrular ve planktonlarla beslenir. 2-3 ya┼č─▒nda olgunla┼čan
di┼čileri Temmuz-A─čustos aras─▒ 300-400.000 yumurtay─▒ denize b─▒rak─▒r. Eti
uskumru kadar lezzetli olmamakla beraber, taze-kuru-tuzlu olarak bol
t├╝ketilen bir bal─▒kt─▒r.
LAHOZ/GIRIDA (Epinephelus aeneus)
Ege ve bilhassa Akdenizde
yayg─▒n bulunan, boylar─▒ 1 metre olabilen bir Hani t├╝r├╝d├╝r. Fazla
derinlere gitmeden kayal─▒k, taslik veya ├žak─▒ll─▒ alanlarda ya┼čar. Olduk├ža
y─▒rt─▒c─▒, et├žil bir bal─▒kt─▒r. ─░rili ufakl─▒ her t├╝rl├╝ kabuklular,
omurgas─▒zlar ve k├╝├ž├╝k bal─▒klarla beslenir. May─▒s-Haziran aras─▒nda ├╝reme
yapar. Akdenizin eti ├žok lezzetlli, ┼č├Âhretli bal─▒klar─▒ndand─▒r. Ancak
ekonomik de─čeri b├Âlgeseldir.
LEKELI MERCAN (Pagellus bogaraveo)
Mandag├Âz Mercan’da denir.
Ege ve Akdenizde yaygindir. 100-300 m.’ye varan derinliklerde sahile
yakin kabuklular, omurgasizlar ve sualti bitkileriyle beslenerek yasar.
Boyu 30-50 cm. olabilir. Hermafrodit bir baliktir. Hem erkeklik, hem de
disilik karakteri g├Âsterir. Sularin isisina bagli olarak bahar aylarinda
├╝reme yapar. Eti beyaz gevrek ve lezzetlidir. Ekonomik degeri
y├╝ksektir.
LEVREK (Dicentrarhus labrax)
Denizlerimizde ve
denizlerin nehirlerle karistigi acisu b├Âlgelerinde yasar. Hani
ailesindendir. Fazla gezici olmayan Levrek yerli baliklardan sayilir.
Gen├žken grublar halinde sonralari tek basina yasar. Yasam ortami
karanlik ve kuytu yerlerdir. Bu nedenle gemi batiklari veya kaya
oyuklarinda yuvalanir. Yakl.20 yillik yasami olabilen Levrek ortalama
50-60 cm.’den 1 m. boy ve 10-12 kg. agirliga erisebilir. 40 cm. den
k├╝├ž├╝klerine ispendek denir. K├╝├ž├╝k yavru baliklarla beslenir. Ocak-Mart
arasinda 500.000-2.000.000 yumurta d├Âkerek y├╝ksek bir ├╝reme g├Âsterir.
Eti en lezzetli baliklarrin basinda gelir. Bu nedenlerle ekonomik degeri
├žok y├╝ksektir.
L├ťFER (Pomatomus saltator)
Gezici baliklardan olan
L├╝fer Karadeniz’le Ege denizi arasinda dolasir, b├╝y├╝mesinin asamalan
i├žinde degisik isimler alir. Buna g├Âre boylari, 10 cm.ye kadar olanlar
Defneyapragi, 15-18 cm.’ye kadar olanlar ├žinakop, 18-25 cm.’ye kadar
olanlar Sankanat 28-35 cm. ‘ye kadar olanlar L├╝fer, 35 cm.’den fazla
olanlari da Kofana diye adlandirilir. Seyrek olarak Kofanalann 60 cm.
‘yi astigi, hatta 1 m. ye ulastigi g├Âr├╝lm├╝st├╝r. L├╝fer sonbahar-kis
aylarinda en lezzetli ve olgun devrini yasar. Yaz ortalarindan sonbahara
kadar da kislamaya ge├žerler. Ilik sularin 10-200 m. derinlikderinde
yasar. ├ťremeleri bahar sonu ile yaz basidir. Kademeli olarak 60-80.000
yumurta verir. Bol verimliligi ve etinin lezzetiyle ekonomik degeri ├žok
y├╝ksektir.
MAVI-KEFAL (Chelon labrosus)
Kefal, denizlerimizin sicak
ve ilik b├Âlgelerinde, kiyilara yakin, denizle iliskili nehir
agizlarinda ayrica i├žsularda ve s├╝r├╝ler halinde yasayan bir balik
t├╝r├╝d├╝r. Denizlerimizde Haskefal, Altinbaskefal, Topbaskefal, Mavri
Kefal, Dudakli Kefal gibi ├žesidi t├╝rleri vardir.
ORFOZ (Epinephelus guaza)
Hani t├╝r├╝nden ve Levrekle
akrabadir. Ortalama 60-70 cm.’den 1-1.5 m. boy ve 30-40 kg. agirliga
erisebilir. Ege ve Akdeniz baligidir. Taslik, kumluk ve yosunlu sahil
b├Âlgelerinin 8 m.den 150 m. derinliklerine kadar yanliz yasar.
Etoburdur. Irili, ufakli kabuklular ve yumusak├žalarla beslenir. Eti ├žok
lezzetli olmakla beraber yaslilari kuru ve lifli olur. Denizlerimizde az
bulunmasina ragmen sualti zipkin avcilari tarafindan t├╝r├╝n yasami
a├žisindan tehlikeli bir sekilde t├╝ketilmektedir.
ORKINOS (Thunnus thynnus)
Denizlerimizde yasayan iri
ve ├žok degerli bir baliktir. Uzunluklan 3-4 m., ve agirliklan da 100-150
kgr.’dan 800 kgr.’a kadar olabilir. ├çesitli t├╝rleri vardir. Orkinos
s├╝r├╝ halinde yasayan gezici baliklardandir. Yazin Karadenize ├žiktiktan
sonra sonbaharda Marmara’ ya ve oradan da Ege’ye ge├žerek hemen b├╝t├╝n
Akdenizi dolasirlar. Bu gezilerinde saatte 40-60 km. hizla yol
alabilirler. Genel olarak ├╝st sularda yasarlar. Mart-Agustos arasinda
├╝rerler ve yaklasik 1 milyona yakin yumurta verirler. Yasam s├╝releri
ortalama 15 yildir. Ihracat ve gida end├╝strisi y├Ân├╝nden ekonomik degeri
├žok y├╝ksektir.
SARDALYA (Sardine pilchardus)
S├╝r├╝ halinde yazin orta,
kisin derin sularda yasayan gezici baliklardir. Eskiden deniz ├╝st├╝n├╝n
ates aydinlatmasiyla avciligindan ├Ât├╝r├╝ Ates Baligi diye de taninir.
Boylari ortalama 15 en ├žok 20-22 cm. olur. Deniz i├žinde hen├╝z yumurtadan
├žikmis balik yavrulari ve planktonlari yiyerek besinlenir. Karadeniz,
Marmara, ├çanakkale Bogazi b├Âlgesi ve Kuzey Ege’de bol bulunur. Etinin
lezzeti ve ├žesitli kullanim alaniyla ekonomik degeri ├žok y├╝ksektir.
├ťremeleri Nisan’dan Eyl├╝l’e kadar genis bir devrede ve ├žok kerelerde
olur. Yaklasik 20.000 yumurta verir.
SINAGRIT (Dentex dentex)
Karag├Âz ailesinden olan
Sinagrit Ege ve Akdeniz’in sert, hareketli ve kuvvetli bir baligidir.
1-1.5 m. boy ve 10-15 kg. agirliga b├╝y├╝yebilir. Kabuklular, yumusak├žalar
ve ├Âzellikle M├╝rekkep baligi ile beslenir. Kuvvetli ├ženesiyle bir
istakozu rahat├ža kirip, yiyebilir. Yazin kiyilarin taslik, kayalik
b├Âl├╝mlerinde, kisinda 300 m.’ye varan derinlerde k├╝├ž├╝k s├╝r├╝ler halinde
yasar. Ilkbahar aylarinda ├╝reme yapar. Etinin lezzeti ve ender
avlanmasiyla ├žok kiymetli bir baliktir. Olta avciligi da amat├Ârler i├žin
degerlidir.
SIVRIBURUN KARAG├ľZ (Diplodus puntazzo)
Karag├Âz baliklari Marmara,
Ege ve Akdeniz kiyilarimizin en taninmis baliklarindandir. Karadeniz
b├Âlgesinde de rastlanir. 0-400 m. derinliklerde yasar. Sivriburun
Karag├Âz 35 cm.’ye kadar b├╝y├╝yebilen, s├╝r├╝ halinde yasayan, mevsimsel
olarak beslenme, ├╝reme, kislama gibi nedenlerle olduk├ža uzun mesafelerde
g├Â├ž eden baliklardir. Kiyilarin taslik, ├žakillari arasinda bitkileri ve
k├╝├ž├╝k kabuklularla besinlenir. Bu baliklarin mensuboldugu SPRIDEA
familyasina ait pek ├žok balik t├╝r├╝ sularimizda yasar.
TEKIR (Mullus surmuletus)
Karadeniz disinda diger
denizlerimizde yazin rastlanir. Boylari 15-35, en├žok 25 cm. olabilir.
Kumluk, ├žamur veya taslik kiyi kesimlerinin 3 m. ‘den 100 m.’ye kadar
derinlerinde gidip gelerek yasar. Diplerdeki kabuklular, b├Âcekler ve
diger canlilarla beslenir. Yaz aylarinda ├╝reyip yapiskan yumurtalarini
10-60 m. derinlere birakir. Etitin lezzeti eski Roma ├žaglarindan beri
namlidir. Bol avlanilan, ekonomik degeri y├╝ksek bir baliktir.
TRANÇA (Pagrus ehrenbergi)
Mercan ailesinden ve Fangri
ile ayni t├╝rdendir. Ege’nin ├╝nl├╝ baligidir. Sicak ve ilik denizlerin
20-25 m. derinlerinde yosun ve bitki ├Ârt├╝l├╝ kumluk veya tasliklarda tek
basina yasar. Boyu 30-50, en├žok 75 cm. olur. Kis aylarinda 150 m.
derinlere iner. Kuvvetli ├ženesi ve disleriyle her t├╝rl├╝ kabukluyu kirip
yiyebilir. Aynca dip hayvanlari ve baliklarda besinine ek olur.
Hermafrodit, hem erkek, hem de disi karakteri g├Âsterir. Yaz aylannda
├╝reme yapar. Eti beyaz ve lezzetlidir. Ge├žmiste asiri avlanilmasi
neslini ├žok azaltmistir.
ZARGANA (Belone belone)
60-70 cm. bazan da 1 m.
uzunlugu varan Zargana ortalama 18 yil yasar. Hamsi, ├ça├ža, ├çamuka ve
Kira├ža gibi k├╝├ž├╝k baliklarla besinlenir. Iliman denizlerimizin yerli
baliklarindandir. Kili├ž baligi baslica d├╝smanidir. Yapisiyla gayet ├ževik
ve s├╝ratli bir baliktir. Kendini korumak i├žin su y├╝zeyine si├žrayarak da
y├╝zebilir. Eti y├Ân├╝nden degerlidir. Ilkbahardan sonbahara kadar ├╝reme
s├╝recinde 30-50 bin yumurta verir.
ZURNA BALIGI (Scomberesox saurus)
Uskumru Turnasi’da denir.
Ilik ve sicak denizlerin ├╝st d├╝zeylerinde ve sahillerden uzakta yasar.
Uzunluklari ortalama 50 cm.’dir. 20-30′lu grublar halinde gezerler.
Bilhassa Ege ve Akdenizde rastlanir. Et├žil bir baliktir ve s├╝r├╝
halindeki k├╝├ž├╝k baliklarla beslenir. Etleri beyaz ve lezzetli olmakla
beraber fazla avlanmamaktadir. Erken ilkbahardan yaza kadar her
seferinde 1000-1500 olmak ├╝zere 7-8 defa yumurta verirler.